Bir hafta önce panel "ince bir ipte yürüyor" diyordu. Bugün ip sallanıyor. Hürmüz Boğazı 18 Nisan'dan beri kapalı, ABD-İsrail-İran açık çatışmada (Hamenei suikastının ardından), Brent 119 dolara dokundu. Ama paradoksal şekilde yabancı yatırımcı 17 Nisan haftasında Borsa İstanbul'a 2020'den beri en yüksek girişi yaptı, BIST 100 27 Nisan'da rekor 14.594'ü gördü. Sınav anı.
Önce şok kanalı: Hürmüz kapalı. Dünyanın en kritik su geçidi 18 Nisan'dan beri kapalı. İran 22 Nisan'da iki konteyner gemisine el koydu, birine ateş açtı. ABD girişleri kontrol etse de petrol-LNG akışı düzensiz. Brent 86-119 dolar bandında pinpong oynuyor — Türkiye'nin ithalat faturasının %20'si buradan akıyor. Her 10 dolarlık artış yıllık 4-5 milyar dolar ek cari açık demek. Önümüzdeki 4-6 hafta kritik; kalıcı kapanma senaryosunda 2008-tipi bir sermaye çıkışı kapısı aralanır.
Para politikasında "kredibilite testi" başladı. TCMB Nisan PPK'da %37'yi sabit bıraktı (üst üste 3. ay). Ancak Şimşek ve Karahan 1-2 Nisan'da Londra yatırımcı turunda piyasaya "gerekirse faiz arttırırız" mesajı verdi — Reuters bunu manşet yaptı. TCMB Nisan piyasa beklenti anketinde 2026 yıl-sonu enflasyon tahmini %25.4'ten %27.5'e yukarı revize edildi. Yani piyasa Hürmüz şokunun dezenflasyon patikasını yavaşlatacağına inanıyor. 12 ay sonrası beklenti hâlâ %23.4'te tutunuyor — kritik çıpa. Mart manşet TÜFE %30.87, aylık %1.94 (önceki aydan 0.67 puan düşüş); yön doğru ama Nisan-Mayıs Brent şokuyla yukarı sürpriz riski yüksek.
Paradoks: yabancı yatırımcı şu an ALICI. 10 Nisan haftasında 1.14 milyar dolar net giriş geldi. 17 Nisan haftası sadece hisse tarafında 579 milyon dolar — Kasım 2020'den beri en yüksek tek-haftalık giriş. BIST 100 endeksi 27 Nisan'da rekor 14.594'e çıktı (yıl başından %12.8 getiri). Mantığı şu: jeopolitik şok kaybeden bütçe disiplini ve TCMB kredibilitesi değil; petrol ithalatçısı bir ülke için kısa vadeli stres ama uzun vadede yapısal güç korunuyor. KKM tasfiyesi de fiilen tamamlandı: 17 Nisan'da stok 1.47 milyar TL'ye geriledi (toplam mevduatın binde 1'i). Bu büyük yapısal başarı.
Erdoğan'ın 24 Nisan açıklaması mali tarafa pozitif. "Türkiye Yüzyılı Yatırım için Güçlü Merkez Programı"nda ihracatçı kurumlar vergisi %14'ten %9'a indirildi, transit ticarette %100 vergi muafiyeti, varlık barışı genişletildi, IFM teşvikleri çoğaltıldı. Hürmüz krizinin ortasında piyasaya "kapı sermayeye açık" mesajı. CDS primi 262 baz puana çıktı (Mart'taki 230'dan) ama hâlâ Şubat 2024 zirvesi 327'nin altında. Rezervler 24 Nisan'da 174.5'ten 171.3 milyar dolara hafif çekildi — savunulabilir gerileme. Mart bütçesi 229.9 milyar TL açık, Q1 kümülatif 420 milyar; faiz dışı fazla 456 milyar — disiplin sürüyor.
Sonuç: iki cephede savaş. Bir cephede Hürmüz/petrol şoku — bu öngörülemiyor, kontrol Türkiye'de değil. Diğer cephede TCMB kredibilitesi, KKM çıkışı, vergi reformları, yabancı sermaye girişi — bunlar lehimize çalışıyor. Önümüzdeki 30 günde belirleyici olacak üç sayı: (1) Nisan TÜFE'sinin Brent şokuna nasıl tepki vereceği, (2) Hürmüz'ün açılıp açılmayacağı, (3) Şimşek-Karahan ekibinin acil PPK çağırıp faiz artırıp artırmayacağı. En olası iyi senaryo: ateşkes + Temmuz S&P not artışı + çekirdek dezenflasyon = 12 ayda %23 TÜFE, kur ~50 TL. En olası kötü senaryo: Hürmüz uzun süre kapalı + faiz artışı yetersiz + bütçe gerilim = 12 ayda %30+ TÜFE, kurda 55 TL bandı, BIST düzeltme. Panelin gözü şu üç tetikleyicide.
Composite formülü: Her kalem (okuma × etki_puanı × velocity_ağırlığı) ile toplanır, toplam ağırlığa bölünür. Okuma 0-100 arası Türkiye için sağlık skoru (100 = optimal, 0 = kriz).
Velocity ağırlıkları: Her ufkun farklı ağırlık tablosu var. Kısa vade (3 gün/hafta) için V1=1.0, V2=0.7, V3=0.2, V4=0.05, V5=0. Uzun vade (12 ay) için V1=0.5, V2=0.8, V3=1.0, V4=0.9, V5=0.6. Böylece kısa vadede FED, CDS, BIST gibi hızlı kalemler dominant olurken, uzun vadede yapısal reformlar daha fazla söz sahibi oluyor.
Tahmin modelleri: TL, enflasyon, altın ve gayrimenkul için composite değerleri heuristic modellere besleniyor (sağlık eşiği 60; altında kur yükselir, üstünde stabilize olur). Sinyaller kısa-orta ufuk ortalamasından üretiliyor.
Canlı veri: USDTRY, Brent, altın, VIX, DXY, US10Y, BIST, MSCI EM, gümüş, S&P 500 Yahoo Finance'tan otomatik çekilir (CORS proxy: /api/market). TCMB politika faizi, TÜFE, çekirdek C, rezervler, cari denge TCMB EVDS'ten (/api/evds, API key gerektirir). Her gösterge için tanımlı target → crisis eşiklerine göre 0-100 okuma otomatik normalleştirilir.
Güven aralığı: Composite'in son 30 günlük standart sapmasından ±%95 CI hesaplanır. Dar band = istikrarlı dönem, geniş band = türbülans.
Backtest: Her ziyarette günün composite'i localStorage'a kaydedilir. 7/30/90 gün önceki horizon tahminleri bugünkü gerçekleşme ile karşılaştırılıp MAPE (ortalama mutlak yüzde hata) raporlanır.
Kısıtlar: Bu bir modeldir, fal değil. Kara kuğu olayları (deprem, darbe, sürpriz yaptırım) composite'te yer almaz. Tüm projeksiyonlar karar destek amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Bu web sitesi (makroendeks.com, bundan sonra "Site") Türkiye makroekonomik göstergelerini izleyen, eğitim ve analiz amaçlı bir karar destek aracıdır. Siteyi kullanarak aşağıdaki koşulları okuduğunuzu, anladığınızı ve kabul ettiğinizi beyan etmiş sayılırsınız.
Sitede sunulan hiçbir içerik (composite endeks, uzman görüşü, tahmin şablonları, senaryo çıktıları, uyarı sinyalleri, yorum ve değerlendirmeler dahil) Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuatı çerçevesinde yatırım danışmanlığı, portföy yöneticiliği, araştırma raporu veya alım-satım tavsiyesi değildir. Yorumlar geliştiricinin şahsi değerlendirmesi niteliğindedir.
Bu siteden elde edilen bilgilere dayanarak alınan herhangi bir yatırım, alım, satım, tutma veya finansal karardan doğabilecek kâr, zarar, fırsat maliyeti ve tüm doğrudan/dolaylı zararlardan münhasıran kullanıcı sorumludur. Site sahibi ve geliştirici bu tür kararların sonuçlarından hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Site, verileri üçüncü taraf kaynaklardan otomatik olarak alır:
Verilerin doğruluğu, tamlığı, güncelliği veya kesintisiz erişilebilirliği konusunda hiçbir açık veya zımni garanti verilmemektedir. Kaynaklardan iletilen hatalı, eksik veya gecikmeli veriler nedeniyle oluşan sapmalardan Site sahibi sorumlu değildir.
Bu Site; TCMB, Yahoo Finance, Bloomberg, Reuters, SPK veya adı geçen hiçbir kredi derecelendirme kuruluşu, banka, aracı kurum, kamu kurumu ile bağlı, yetkili, sponsor veya ortak değildir. Kaynak atıfları salt bilgilendirme amaçlıdır.
Uygulanabilir hukukun izin verdiği azami ölçüde, Site sahibi; kullanıcıya karşı Site'nin kullanımından veya kullanılamamasından doğan doğrudan, dolaylı, arızi, özel, cezai veya sonuç olarak ortaya çıkan zararlardan (kâr kaybı, veri kaybı, iş kesintisi dahil) sorumlu tutulamaz. Bu sınırlama, Site sahibinin böyle bir zarar olasılığı hakkında bilgilendirilmiş olması durumunda dahi uygulanır.
Site'nin yapı, tasarım, metodoloji dokümantasyonu, grafikler ve yorum metinleri Site sahibine aittir. Ticari amaçlı yeniden yayın, API tekrar satışı veya model parametrelerinin lisanssız dağıtımı yasaktır. Bireysel, akademik veya eğitim kullanımı serbesttir; kaynak belirtilmesi rica olunur.
Site sahibi; bu beyanı, model parametrelerini, gösterge setini, arayüzü ve içeriği önceden bildirimde bulunmaksızın değiştirme hakkını saklı tutar. Güncel metodoloji parametreleri her an metodoloji panelinden JSON olarak indirilebilir.
Bu beyan ve Site kullanımından doğabilecek uyuşmazlıklarda Türkiye Cumhuriyeti hukuku uygulanır; yetkili yargı merci İstanbul mahkemeleri ve icra daireleridir.