17 gün önce "ip sallanıyor" diyorduk. Bugün ip kopmadı ama lif lif çözülüyor. 5 Mayıs'ta açıklanan Nisan TÜFE'si beklentilerin çok üstünde geldi: aylık %4.18, yıllık %32.37 — dezenflasyon patikası DURDU. PMI 45.7 ile Eylül 2024'ten beri en sert daralma. Yabancı portföy Mart'ta 14.8 milyar dolar net çıkış. Hürmüz 6 Mayıs'ta "güvenli geçiş" denildi ama 155 tanker hâlâ bekliyor. Panel yeni bir faza geçti: dezenflasyon programının kredibilite çıpası kırıldı.
Önce ana şok: Nisan TÜFE yüksek geldi. 5 Mayıs açıklamasında aylık %4.18, yıllık %32.37 — bir önceki aydan 1.5 puan YUKARI. Konut +%7.99, ulaştırma +%4.29 ile sürükledi. Bunun anlamı: Şimşek programının iki çıpası — düşen patika ve aşağı yönlü beklenti revizyonları — şu an çalışmıyor. Hürmüz petrol şokunun gecikmeli geçişkenliği + hizmet enflasyonu yapışkanlığı + asgari ücret etkisi birleşti. TCMB Şimşek bunu "birkaç aylık gecikme ile dezenflasyon devam edecek" olarak yorumladı ama piyasa şu an inanmıyor — TCMB Mayıs PKA'sında beklenti revizyonu yukarı yönlü olacak.
Reel ekonomi yorgun. Nisan PMI 45.7 ile Eylül 2024'ten beri en sert daralma — 10 sektörden 9'u kontraksiyonda. İmalat yorgunluğu istihdama yansıdı: Nisan işsizlik %8.2'ye yükseldi (Mart'tan +0.1 puan, gizli sinyal). Genç işsizlik ve kadın işsizliği yapışkan. Cari açık tarafı daha kötü: Mart aylık 9.67 milyar dolar — yıllıklandırılmış 39.7 milyar (Şubat'taki 35.4'ten yukarı). Mart cari'sinde 14.8 milyar dolar portföy çıkışı kayıt altına alındı — yabancı yatırımcı Mayıs'ta da hisse tarafında 285 milyon dolar net sattı (15 Mayıs haftası). Nisan rekor girişinden sonra momentum kırıldı.
İyi haberler de var: Hürmüz kısmi açıldı, CDS düştü. 6 Mayıs'ta İran Devrim Muhafızları Donanması "Hürmüz güvenli geçiş" deklarasyonu yaptı. Trafik tam normalleşmedi (155 tanker bekliyor, navlun ve sigorta primleri yüksek) ama paniğin tepesi geride. CDS 262'den 205-241 bandına geriledi (-%15). 8 Mayıs'ta brüt rezervler 165.5 milyar dolar dipten 171.5 milyar dolara yükseldi (+6.4 milyar haftalık) — kontrol kaybedilmedi. Brent 6 Mayıs'ta 106.5'e geriledi ama 19 Mayıs'ta 113.81'le aylık zirveyi gördü. KKM tasfiyesi fiilen tamamlandı (1.47 milyar TL stok), bu yapısal başarı korundu.
Erdoğan'ın 24 Nisan açıklaması mali tarafa pozitif. "Türkiye Yüzyılı Yatırım için Güçlü Merkez Programı"nda ihracatçı kurumlar vergisi %14'ten %9'a indirildi, transit ticarette %100 vergi muafiyeti, varlık barışı genişletildi, IFM teşvikleri çoğaltıldı. Hürmüz krizinin ortasında piyasaya "kapı sermayeye açık" mesajı. CDS primi 262 baz puana çıktı (Mart'taki 230'dan) ama hâlâ Şubat 2024 zirvesi 327'nin altında.
Önemli yapısal sinyal: seçim ekonomisi altyapısı kuruluyor olabilir. Hazine Mayıs-Temmuz 2026 dönemi için 1.65 trilyon TL borçlanma açıkladı — TC tarihinde 3 aylık en büyük iç borçlanma, yıllık %106 artış. %94'ü vadesi gelen borç çevrimi (rollover) ama önemli olan KAPASİTE. 2017 KGF (20→250 mlr) ve 2022 öncesi bütçe genişlemesinde gördüğümüz patern: borçlanma kapasitesi rekor seviyeye çıkarılıyor, yapılandırma paketleri gündemde, faiz dışı fazla erimiş (29 mlr TL — popülist bir kararla açığa dönüşür). Tarihsel olarak Türkiye'de seçim ekonomisi sandıktan 12-18 ay önce başlar. 2028 takvim seçimi varsayımıyla 2026 sonu-2027 ortası başlangıç penceresi — şu an o pencerenin başındayız. Bu en kritik makro riski: dezenflasyon programı disiplini ile siyasi takvim baskısı arasında bir yol ayrımına yaklaşılıyor.
Sonuç: yeni faz, daha sert senaryolar. Önümüzdeki 30 günün üç testi: (1) 16-17 Haziran Fed (yeni başkan Warsh ile sürpriz potansiyeli), (2) Hürmüz'ün tam normalleşme/yeniden gerilme yoluna girmesi, (3) Mayıs TÜFE'sinin Nisan şokunu sürdürüp sürdürmeyeceği. İyi senaryo (olasılık %30): Hürmüz açılır, Brent 80 doların altına iner, Mayıs TÜFE %1.5'in altında gelir, Temmuz'da S&P not artışı geliyor → 12 ayda %25-27 TÜFE, kur 48 TL. Baz senaryo (%50): Hürmüz dalgalı, Mayıs TÜFE %2-3 aralığında, TCMB 50bp acil faiz arttırır → 12 ayda %30 TÜFE, kur 52 TL. Kötü senaryo (%20): Hürmüz yeniden kapanır, Brent 120+, Mayıs TÜFE %4+, TCMB %40+ faize zorlanır → 12 ayda %35+ TÜFE, kur 58 TL, BIST düzeltme derinleşir, sermaye çıkışı hızlanır. Panel artık net bir baz senaryoya çıpalı değil — varlık dağılımında sigorta katmanı (altın, dolar) ağırlığı artırılmalı.
Composite formülü: Her kalem (okuma × etki_puanı × velocity_ağırlığı) ile toplanır, toplam ağırlığa bölünür. Okuma 0-100 arası Türkiye için sağlık skoru (100 = optimal, 0 = kriz).
Velocity ağırlıkları: Her ufkun farklı ağırlık tablosu var. Kısa vade (3 gün/hafta) için V1=1.0, V2=0.7, V3=0.2, V4=0.05, V5=0. Uzun vade (12 ay) için V1=0.5, V2=0.8, V3=1.0, V4=0.9, V5=0.6. Böylece kısa vadede FED, CDS, BIST gibi hızlı kalemler dominant olurken, uzun vadede yapısal reformlar daha fazla söz sahibi oluyor.
Tahmin modelleri: TL, enflasyon, altın ve gayrimenkul için composite değerleri heuristic modellere besleniyor (sağlık eşiği 60; altında kur yükselir, üstünde stabilize olur). Sinyaller kısa-orta ufuk ortalamasından üretiliyor.
Canlı veri: USDTRY, Brent, altın, VIX, DXY, US10Y, BIST, MSCI EM, gümüş, S&P 500 Yahoo Finance'tan otomatik çekilir (CORS proxy: /api/market). TCMB politika faizi, TÜFE, çekirdek C, rezervler, cari denge TCMB EVDS'ten (/api/evds, API key gerektirir). Her gösterge için tanımlı target → crisis eşiklerine göre 0-100 okuma otomatik normalleştirilir.
Güven aralığı: Composite'in son 30 günlük standart sapmasından ±%95 CI hesaplanır. Dar band = istikrarlı dönem, geniş band = türbülans.
Backtest: Her ziyarette günün composite'i localStorage'a kaydedilir. 7/30/90 gün önceki horizon tahminleri bugünkü gerçekleşme ile karşılaştırılıp MAPE (ortalama mutlak yüzde hata) raporlanır.
Kısıtlar: Bu bir modeldir, fal değil. Kara kuğu olayları (deprem, darbe, sürpriz yaptırım) composite'te yer almaz. Tüm projeksiyonlar karar destek amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Bu web sitesi (makroendeks.com, bundan sonra "Site") Türkiye makroekonomik göstergelerini izleyen, eğitim ve analiz amaçlı bir karar destek aracıdır. Siteyi kullanarak aşağıdaki koşulları okuduğunuzu, anladığınızı ve kabul ettiğinizi beyan etmiş sayılırsınız.
Sitede sunulan hiçbir içerik (composite endeks, uzman görüşü, tahmin şablonları, senaryo çıktıları, uyarı sinyalleri, yorum ve değerlendirmeler dahil) Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuatı çerçevesinde yatırım danışmanlığı, portföy yöneticiliği, araştırma raporu veya alım-satım tavsiyesi değildir. Yorumlar geliştiricinin şahsi değerlendirmesi niteliğindedir.
Bu siteden elde edilen bilgilere dayanarak alınan herhangi bir yatırım, alım, satım, tutma veya finansal karardan doğabilecek kâr, zarar, fırsat maliyeti ve tüm doğrudan/dolaylı zararlardan münhasıran kullanıcı sorumludur. Site sahibi ve geliştirici bu tür kararların sonuçlarından hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Site, verileri üçüncü taraf kaynaklardan otomatik olarak alır:
Verilerin doğruluğu, tamlığı, güncelliği veya kesintisiz erişilebilirliği konusunda hiçbir açık veya zımni garanti verilmemektedir. Kaynaklardan iletilen hatalı, eksik veya gecikmeli veriler nedeniyle oluşan sapmalardan Site sahibi sorumlu değildir.
Bu Site; TCMB, Yahoo Finance, Bloomberg, Reuters, SPK veya adı geçen hiçbir kredi derecelendirme kuruluşu, banka, aracı kurum, kamu kurumu ile bağlı, yetkili, sponsor veya ortak değildir. Kaynak atıfları salt bilgilendirme amaçlıdır.
Uygulanabilir hukukun izin verdiği azami ölçüde, Site sahibi; kullanıcıya karşı Site'nin kullanımından veya kullanılamamasından doğan doğrudan, dolaylı, arızi, özel, cezai veya sonuç olarak ortaya çıkan zararlardan (kâr kaybı, veri kaybı, iş kesintisi dahil) sorumlu tutulamaz. Bu sınırlama, Site sahibinin böyle bir zarar olasılığı hakkında bilgilendirilmiş olması durumunda dahi uygulanır.
Site'nin yapı, tasarım, metodoloji dokümantasyonu, grafikler ve yorum metinleri Site sahibine aittir. Ticari amaçlı yeniden yayın, API tekrar satışı veya model parametrelerinin lisanssız dağıtımı yasaktır. Bireysel, akademik veya eğitim kullanımı serbesttir; kaynak belirtilmesi rica olunur.
Site sahibi; bu beyanı, model parametrelerini, gösterge setini, arayüzü ve içeriği önceden bildirimde bulunmaksızın değiştirme hakkını saklı tutar. Güncel metodoloji parametreleri her an metodoloji panelinden JSON olarak indirilebilir.
Bu beyan ve Site kullanımından doğabilecek uyuşmazlıklarda Türkiye Cumhuriyeti hukuku uygulanır; yetkili yargı merci İstanbul mahkemeleri ve icra daireleridir.